Wat is een privacyverklaring?
Een privacyverklaring, ook wel privacybeleid of privacy statement genoemd, is de tekst waarin je vertelt wat je met de persoonsgegevens van mensen doet. Op een website is dat meestal een eigen pagina, met een link onderaan elke pagina.
De verplichting komt uit de AVG, de Europese privacywet. Artikel 12 zegt dat de informatie beknopt, transparant, begrijpelijk en makkelijk toegankelijk moet zijn, in duidelijke en eenvoudige taal. De artikelen 13 en 14 noemen wat je moet vertellen: artikel 13 als je de gegevens van de persoon zelf krijgt, bijvoorbeeld via een formulier, en artikel 14 als je ze van iemand anders krijgt. De informatie is gratis.
In Nederland vult de Uitvoeringswet AVG (UAVG) de AVG aan. Die wet wijst de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) aan als toezichthouder. Wat er in je privacyverklaring moet staan, komt rechtstreeks uit de AVG.
Wat moet erin staan?
De AP noemt de informatie die je in je privacyverklaring in elk geval moet geven:
- Wie je bent: de naam en contactgegevens van je organisatie, en van je vertegenwoordiger in de EU als je die hebt.
- Je functionaris gegevensbescherming (FG), als je die hebt, met contactgegevens.
- De doelen en de grondslag. Per doel op welke grondslag uit de AVG je je baseert: toestemming, een overeenkomst, een wettelijke verplichting of een gerechtvaardigd belang. De Europese richtlijnen over transparantie benadrukken dat doelen en grondslag duidelijk moeten zijn.
- Je gerechtvaardigd belang, als dat je grondslag is. Noem dan welk belang precies.
- Ontvangers: wie de gegevens krijgt, ook verwerkers zoals je hostingbedrijf of e-mailprogramma. Volgens de richtlijnen is het meestal het duidelijkst om de ontvangers bij naam te noemen; geef je alleen categorieën, maak ze dan zo specifiek mogelijk.
- Doorgifte buiten de EER: of je gegevens buiten de Europese Economische Ruimte brengt, en zo ja op welke juridische grond. De richtlijnen vragen om de landen te noemen.
- De bewaartermijn, of de criteria waarmee je die bepaalt. "Zo lang als nodig" is volgens de richtlijnen niet genoeg.
- De rechten van mensen: inzage, rectificatie, verwijdering, beperking, bezwaar en dataportabiliteit.
- Het recht om toestemming altijd in te trekken, als je op basis van toestemming werkt.
- Het recht om te klagen bij de privacytoezichthouder. In Nederland is dat de AP.
- Of mensen verplicht zijn de gegevens te geven, bijvoorbeeld omdat je ze nodig hebt voor een overeenkomst, en wat er gebeurt als ze dat niet doen. Volgens de richtlijnen laat je in een online formulier ook duidelijk zien welke velden verplicht zijn.
- Geautomatiseerde besluitvorming, inclusief profilering, als die rechtsgevolgen of vergelijkbare grote gevolgen heeft, met uitleg over hoe het werkt.
- De bron, als je de gegevens van een ander hebt gekregen, en of die bron openbaar is.
Let extra op het recht van bezwaar: volgens artikel 21 AVG moet je mensen daar uitdrukkelijk, duidelijk en los van andere informatie op wijzen, uiterlijk bij het eerste contact.
Waar plaats je hem?
Volgens artikel 13 geef je de informatie op het moment dat je de gegevens verzamelt. De AP schrijft dat een duidelijke verwijzing naar je online privacyverklaring genoeg is als mensen hun gegevens op je website invullen. De Europese richtlijnen over transparantie, die de EDPB heeft overgenomen, leggen uit wat dat op een website betekent:
- Een link op elke pagina. Elke website hoort een privacyverklaring te hebben, met een directe link die op elke pagina goed zichtbaar is, onder een gangbare naam zoals Privacy of Privacyverklaring. Een link die door zijn plek of kleur nauwelijks opvalt, is niet makkelijk toegankelijk.
- Bij het formulier. Zet naast elk formulier waarin je persoonsgegevens vraagt een link naar je privacyverklaring, of geef de informatie op dezelfde pagina.
- Niet verstopt in je algemene voorwaarden. Mensen moeten er niet naar hoeven zoeken tussen andere informatie.
- In lagen als hij lang is. De AP raadt een gelaagde privacyverklaring aan: in de eerste laag kort wie je bent, hoe mensen je bereiken en welke verwerkingen de meeste impact hebben; in de volgende lagen de details. De volledige informatie moet wel op één plek te vinden zijn.
- Kort en duidelijk. Volgens de AP mag de verklaring niet te lang en niet ingewikkeld zijn: wees kort en bondig, vermijd vaktermen en verplaats je in de lezer. Richt je je op kinderen onder de 16, pas dan ook je woordkeuze en toon aan.
Privacyverklaring, cookieverklaring en cookiebanner
Ze hebben elk een eigen taak:
- De cookiebanner vraagt toestemming voordat je cookies plaatst waarvoor dat nodig is, en linkt naar de details.
- De cookieverklaring legt uit welke cookies en vergelijkbare technieken je gebruikt, wie ze plaatst en hoe lang ze blijven staan.
- De privacyverklaring gaat over alle persoonsgegevens die je verwerkt, ook buiten cookies: formulieren, bestellingen, nieuwsbrieven, klantenservice.
Laat ze naar elkaar verwijzen. In je privacyverklaring noem je je statistiek- en marketingtools, de grondslag (meestal toestemming) en eventuele doorgifte buiten Europa, bijvoorbeeld bij Google Analytics, en voor de details van de cookies link je naar je cookieverklaring. Je cookiebanner linkt naar allebei. Toestemming intrekken moet net zo makkelijk zijn als toestemming geven, dus vertel in beide teksten waar bezoekers hun cookiekeuze kunnen aanpassen. Wat de cookiewet verder vraagt, lees je in onze uitleg daarover.
Cookie Confirm toont een cookiebanner die de toestemming van elke bezoeker vastlegt en naar je cookieverklaring en privacyverklaring linkt.
Extra voor webshops
Een webshop verwerkt meer gegevens dan een gewone website, dus de privacyverklaring moet ook meer vertellen:
- Bestellingen: de gegevens die je nodig hebt om te leveren, op grond van de overeenkomst. Zeg erbij dat je zonder die gegevens niet kunt leveren.
- Facturen: de Belastingdienst verplicht je je administratie 7 jaar te bewaren, en gegevens over onroerende zaken 10 jaar. De grondslag is een wettelijke verplichting.
- Betalen: noem je betaalprovider en zeg of je zelf rekening- of kaartgegevens ontvangt.
- Bezorgen: noem de vervoerders die het afleveradres krijgen.
- Nieuwsbrief: voor e-mailmarketing heb je in principe vooraf toestemming nodig (artikel 11.7 Telecommunicatiewet). Er is één uitzondering: je mag je eigen klanten mailen over je eigen gelijksoortige producten of diensten, als je ze bij het verzamelen van hun e-mailadres en in elk bericht de kans geeft om zich gratis en eenvoudig af te melden. De ACM houdt toezicht op deze spamregels. Zet in je privacyverklaring welke van de twee je gebruikt.
- Reviews: nodigt een reviewdienst klanten na hun aankoop uit, noem die dienst dan en zeg welke gegevens je doorgeeft.
- Klantaccounts: zeg hoe lang je een account bewaart en wat er gebeurt als iemand lang niet inlogt.
- Geen BSN. Een webshop heeft het burgerservicenummer niet nodig: volgens artikel 46 UAVG mag je een wettelijk identificatienummer alleen gebruiken als een wet dat regelt.
Veelgemaakte fouten
- Een gekopieerde tekst. Een privacyverklaring van een andere website of uit een generator noemt andere tools en andere gegevens. Klopt hij niet met wat jouw website echt doet, dan ben je niet transparant.
- Vage doelen. De Europese richtlijnen geven voorbeelden van zinnen die niet duidelijk genoeg zijn, zoals gegevens gebruiken om nieuwe diensten te ontwikkelen, voor onderzoek of om gepersonaliseerde diensten aan te bieden, zonder uit te leggen wat dat betekent.
- Geen grondslag per doel. Eén algemene zin als "wij verwerken gegevens op basis van de AVG" zegt niets.
- Amerikaanse tools zonder uitleg over doorgifte. Statistieken, e-mailmarketing en hosting zijn vaak Amerikaans. Noem de partij, het land en de waarborg, zoals het EU-VS Data Privacy Framework of modelcontractbepalingen.
- "Zo lang als nodig." Geef een termijn of de criteria.
- De AP niet noemen. Mensen moeten weten dat ze bij de Autoriteit Persoonsgegevens kunnen klagen.
- Geen manier om jou te bereiken. De AP verwacht dat iemand eerst zelf contact met jou opneemt voordat hij een klacht indient, en behandelt de klacht anders niet. Geef dus een e-mailadres waar privacyvragen echt aankomen.
- Verouderd. Elke nieuwe plugin, tool of verwerker kan iets veranderen aan wat je moet vertellen.
Voorbeeldtekst
Hieronder staat een voorbeeld dat je kunt kopiëren. Vul alles tussen [haken] aan, haal weg wat niet voor jou geldt en vul aan wat ontbreekt, zodat de tekst beschrijft wat je website echt doet. Een voorbeeldtekst is geen juridisch advies: twijfel je of hij past bij jouw situatie, laat hem dan nakijken door een jurist.
Bronnen
- AVG, artikelen 6, 7, 12, 13, 14, 21 en 77 (EUR-Lex)
- Uitvoeringswet AVG, artikelen 6 en 46 (wetten.overheid.nl)
- AP: Recht op informatie en een goede privacyverklaring
- AP: Een tip of klacht indienen bij de AP
- Artikel 29-werkgroep: Richtsnoeren inzake transparantie (WP260 rev.01)
- EDPB: Overgenomen richtsnoeren van de Artikel 29-werkgroep
- Telecommunicatiewet, artikel 11.7 (wetten.overheid.nl)
- ACM: Spam voorkomen in uw reclame
- Belastingdienst: Hoe lang moet u uw administratie bewaren?
- Europese Commissie: Adequaatheidsbesluit voor het EU-VS Data Privacy Framework