Τι είναι ένα cookie wall;
Ένα cookie wall κρύβει το περιεχόμενο ενός ιστοτόπου μέχρι ο επισκέπτης να πατήσει «Αποδοχή». Δεν υπάρχει επιλογή «Απόρριψη», ή η απόρριψη σημαίνει ότι δεν μπορείς να μπεις. Η ιδέα είναι να εξαναγκαστεί η συγκατάθεση για cookies παρακολούθησης ή διαφήμισης.
Το πρόβλημα είναι ότι η συγκατάθεση μετρά μόνο αν δίνεται ελεύθερα. Η απαίτηση αυτή προέρχεται από τον ΓΚΠΔ και, στην ΕΕ και στο Ηνωμένο Βασίλειο, ισχύει και για τη συγκατάθεση σε cookies και παρόμοιες τεχνολογίες.
Τι λένε οι κανόνες της ΕΕ
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ), στο οποίο συνεργάζονται όλες οι εποπτικές αρχές της ΕΕ, είναι σαφές στις Κατευθυντήριες γραμμές 05/2020 για τη συγκατάθεση: για να δίνεται ελεύθερα, η πρόσβαση σε υπηρεσίες και λειτουργίες δεν πρέπει να εξαρτάται από τη συγκατάθεση στην αποθήκευση ή ανάγνωση πληροφοριών στη συσκευή του επισκέπτη. Το παράδειγμά του είναι ένας ιστότοπος που κρύβει όλο το περιεχόμενο εκτός από ένα αίτημα αποδοχής cookies. Σύμφωνα με το ΕΣΠΔ, ο επισκέπτης δεν έχει εκεί πραγματική επιλογή, άρα η συγκατάθεση δεν είναι έγκυρη.
Κανένας νόμος της ΕΕ δεν απαγορεύει ρητά τα cookie walls, οπότε οι εθνικές εποπτικές αρχές το εφαρμόζουν με διαφορετικούς τρόπους:
- Η ελληνική ΑΠΔΠΧ είναι σαφής. Στις Συστάσεις 1/2020 (σημείο Γ6) γράφει ότι η μη παροχή συγκατάθεσης για τους ιχνηλάτες δεν πρέπει να οδηγεί σε αποκλεισμό από την πρόσβαση στο περιεχόμενο του ιστοτόπου, και ότι πρέπει να αποφεύγεται το «cookie wall». Στη θεματική της σελίδα προσθέτει ότι ο χρήστης πρέπει να μπορεί να συνεχίσει απρόσκοπτα την περιήγηση χωρίς τα μη αναγκαία cookies, τουλάχιστον με την ίδια ευκολία με την οποία τα αποδέχεται. Ένα banner με μόνο «Εντάξει, συμφωνώ», που δεν σε αφήνει να συνεχίσεις αν δεν το πατήσεις, η Αρχή το αναφέρει ρητά ως κακή πρακτική.
- Η ολλανδική AP λέει ότι οι ιστότοποι πρέπει να μένουν προσβάσιμοι όταν οι επισκέπτες αρνούνται τα cookies παρακολούθησης και θεωρεί ότι το cookie wall δεν επιτρέπεται.
- Η γαλλική CNIL δεν μπορεί να επιβάλει γενική απαγόρευση: το 2020 το Conseil d'État έκρινε ότι δεν μπορούσε να το κάνει μέσω μη δεσμευτικών κατευθυντήριων γραμμών. Η CNIL πλέον κρίνει τα cookie walls κατά περίπτωση και περιμένει μια «πραγματική και δίκαιη» εναλλακτική.
- Άλλες εποπτικές αρχές έχουν τις δικές τους οδηγίες. Έλεγξε τη θέση της αρχής στη χώρα όπου είσαι εγκατεστημένος και στις χώρες που στοχεύεις. Για την Ελλάδα, δες τον οδηγό για τη νομοθεσία για τα cookies στην Ελλάδα.
Οι κανόνες μπορεί επίσης να αλλάξουν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε αλλαγές στους κανόνες για τα cookies στο Digital Omnibus του Νοεμβρίου 2025, αλλά τον Οκτώβριο του 2026 η πρόταση δεν έχει εγκριθεί, οπότε ισχύουν οι τρέχοντες κανόνες.
«Consent or pay»
Ορισμένοι εκδότες προσφέρουν μια επιλογή: αποδέξου την παρακολούθηση για εξατομικευμένες διαφημίσεις ή πλήρωσε για πρόσβαση χωρίς αυτήν. Αυτό λέγεται «consent or pay» ή «pay or OK».
- Το Δικαστήριο της ΕΕ ανέφερε το 2023, στην υπόθεση Meta Platforms κατά Bundeskartellamt, ότι στους χρήστες που αρνούνται πρέπει να προσφέρεται μια ισοδύναμη εναλλακτική χωρίς αυτή την επεξεργασία, εφόσον χρειάζεται έναντι εύλογης αμοιβής.
- Η Γνώμη 08/2024 του ΕΣΠΔ αφορά μόνο τις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες. Αναφέρει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις δεν μπορούν να πληρούν τις απαιτήσεις για έγκυρη συγκατάθεση αν προσφέρουν μόνο την επιλογή ανάμεσα στη συγκατάθεση για συμπεριφορική διαφήμιση και την πληρωμή. Το ΕΣΠΔ θέλει να εξετάζουν μια δωρεάν εναλλακτική χωρίς συμπεριφορική διαφήμιση.
- Η CNIL δεν απαγορεύει κατ’ αρχήν μια επί πληρωμή εναλλακτική, αλλά η τιμή πρέπει να είναι εύλογη και ο εκδότης να μπορεί να την αιτιολογήσει.
Η ΑΠΔΠΧ δεν έχει δημοσιεύσει ειδική θέση για το «consent or pay»· με βάση τις Συστάσεις 1/2020, ένας ιστότοπος που απευθύνεται σε Έλληνες επισκέπτες καλό είναι να μην κλειδώνει περιεχόμενο πίσω από τη συγκατάθεση χωρίς νομική συμβουλή.
Για έναν συνηθισμένο επαγγελματικό ιστότοπο αυτό σπάνια έχει σημασία: δεν βγάζεις χρήματα από εξατομικευμένες διαφημίσεις, οπότε δεν υπάρχει κάτι για το οποίο να «πληρώσει» κανείς.
Η θέση του Ηνωμένου Βασιλείου
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο κανόνας για τα cookies βρίσκεται στον κανονισμό 6 των PECR, και η συγκατάθεση πρέπει να πληροί το πρότυπο του UK GDPR. Οι οδηγίες της ICO για τις τεχνολογίες αποθήκευσης και πρόσβασης, που οριστικοποιήθηκαν τον Απρίλιο του 2026, λένε ότι το αν ένα cookie wall δίνει έγκυρη συγκατάθεση εξαρτάται από το μοντέλο και τον τρόπο κατασκευής του, αλλά ότι στις περισσότερες περιπτώσεις μια προσέγγιση «πάρ’ το ή άφησέ το» δεν είναι σύννομη: δεν πρέπει να ενσωματώνεις τη συγκατάθεση στους όρους μιας υπηρεσίας, εκτός αν είναι απαραίτητη για αυτήν. Η διαδικτυακή διαφήμιση δεν είναι απολύτως απαραίτητη, γιατί μια υπηρεσία μπορεί τεχνικά να παρέχεται και χωρίς διαφημίσεις.
Για το «consent or pay», η ICO δημοσίευσε ξεχωριστές οδηγίες τον Ιανουάριο του 2025. Κατ’ αρχήν η νομοθεσία για την προστασία δεδομένων δεν το απαγορεύει, αλλά πρέπει να αξιολογήσεις τέσσερις παράγοντες: ανισορροπία ισχύος, ισοδυναμία της υπηρεσίας, εύλογη αμοιβή και προστασία της ιδιωτικότητας ήδη από τον σχεδιασμό. Περισσότερα στον οδηγό για τη νομοθεσία για τα cookies στο Ηνωμένο Βασίλειο (στα αγγλικά).
Τι να κάνεις αντί γι’ αυτό
Για σχεδόν κάθε ιστότοπο η καλύτερη επιλογή είναι απλή:
- Άφησε τους επισκέπτες να μπουν σε κάθε περίπτωση. Δείξε «Αποδοχή» και «Απόρριψη» δίπλα δίπλα, εξίσου εμφανή, και κράτα τον ιστότοπο χρησιμοποιήσιμο μετά από απόρριψη.
- Απόκλεισε μόνο ό,τι χρειάζεται συγκατάθεση. Τα απολύτως απαραίτητα cookies μπορούν να φορτώνουν· τα tags marketing και στατιστικών περιμένουν τη συγκατάθεση.
- Αξιοποίησε τις εξαιρέσεις όπου πραγματικά ισχύουν. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, ορισμένα cookies στατιστικών και λειτουργικότητας δεν χρειάζονται πλέον συγκατάθεση, αρκεί οι επισκέπτες να μπορούν να αντιταχθούν.
- Μην πιέζεις συνεχώς. Σεβάσου μια «Απόρριψη» για εύλογο διάστημα. Η ΑΠΔΠΧ ζητά η επιλογή να διατηρείται για το ίδιο διάστημα είτε ο επισκέπτης αποδεχτεί είτε απορρίψει· η ICO προτείνει έξι μήνες.
- Εξήγησε με σαφήνεια τι χρησιμοποιείς και γιατί, στο banner και στην πολιτική cookies σου.
Έτσι λειτουργεί το Cookie Confirm: το banner προσφέρει ελεύθερη επιλογή, αποκλείει scripts μέχρι τη συγκατάθεση και μπορεί να εφαρμόζει διαφορετικούς κανόνες ανά χώρα. Ποια cookies χρειάζονται τελικά συγκατάθεση; Δες τον οδηγό Τι είναι τα cookies;
Πηγές
- ΑΠΔΠΧ: Συστάσεις 1/2020 (PDF), σημεία Γ6 και Γ8
- ΑΠΔΠΧ: Ενημέρωση και συγκατάθεση συνδρομητή ή χρήστη
- ΕΣΠΔ: Κατευθυντήριες γραμμές 05/2020 σχετικά με τη συγκατάθεση βάσει του κανονισμού 2016/679
- ΕΣΠΔ: Γνώμη 08/2024 για την έγκυρη συγκατάθεση στο πλαίσιο μοντέλων consent or pay των μεγάλων διαδικτυακών πλατφορμών
- ΕΣΠΔ: Επιστολή της 19ης Νοεμβρίου 2020 για τα cookie walls
- ΔΕΕ: Υπόθεση C-252/21, Meta Platforms κατά Bundeskartellamt
- Autoriteit Persoonsgegevens: Οι ιστότοποι πρέπει να μένουν προσβάσιμοι όταν απορρίπτονται τα cookies παρακολούθησης
- CNIL: Cookie walls, πρώτα κριτήρια αξιολόγησης
- ICO: How do the rules apply to online advertising?
- ICO: Consent or pay guidance
- ICO: How do we manage consent in practice?
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Digital Package (Digital Omnibus)