Prawnie uzasadniony interes a pliki cookie

Czy możesz oprzeć pliki cookie, analitykę albo reklamy na prawnie uzasadnionym interesie zamiast na zgodzie? Dlaczego art. 399 Prawa komunikacji elektronicznej nadal wymaga zgody, co orzekł TSUE w sprawach Meta i KNLTB, co mówi EROD i do czego prawnie uzasadniony interes naprawdę się nadaje.

Ostatnio sprawdzono 16 października 2026

W skrócie

  • Prawnie uzasadniony interes (art. 6 ust. 1 lit. f RODO) to podstawa prawna przetwarzania danych osobowych. Nie zastępuje zgody, której wymaga przepis o plikach cookie.
  • Zapisywanie lub odczytywanie informacji w urządzeniu wymaga zgody na podstawie art. 5 ust. 3 dyrektywy ePrivacy i art. 399 PKE, chyba że jest to konieczne. Wyjątku dla prawnie uzasadnionego interesu nie ma.
  • Przy śledzeniu i reklamie spersonalizowanej TSUE i EROD zostawiają prawnie uzasadnionemu interesowi niewiele miejsca. Właściwą podstawą jest zgoda.
  • Prawnie uzasadniony interes pasuje do przetwarzania, które nie wymaga zgody na gruncie przepisu o cookies: bezpieczeństwa, zapobiegania oszustwom i niezbędnych plików cookie.

Czym jest prawnie uzasadniony interes?

RODO pozwala przetwarzać dane osobowe tylko na jednej z sześciu podstaw prawnych (art. 6 ust. 1). Zgoda jest jedną z nich. Prawnie uzasadniony interes, lit. f, jest inną: przetwarzanie jest zgodne z prawem, jeśli jest „niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią”, chyba że nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osób, których dane dotyczą, w szczególności gdy są to dzieci. Organy publiczne nie mogą z niej korzystać przy wykonywaniu swoich zadań.

TSUE odczytuje ten przepis jako trzy warunki, które muszą być spełnione łącznie:

  1. Prawnie uzasadniony interes. Interes musi być zgodny z prawem, jasno określony i rzeczywisty w chwili przetwarzania. Nie musi być zapisany w ustawie.
  2. Niezbędność. Przetwarzanie musi być ściśle niezbędne do realizacji tego interesu. Jeśli ten sam cel da się rozsądnie osiągnąć równie skutecznie w mniej inwazyjny sposób albo przy użyciu mniejszej ilości danych, warunek nie jest spełniony.
  3. Test równowagi. Interesy i prawa osób, których dane dotyczą, nie mogą mieć charakteru nadrzędnego wobec twoich. Duże znaczenie mają ich racjonalne oczekiwania, skala przetwarzania i jego wpływ na nich.

Tę ocenę musisz przeprowadzić i udokumentować, zanim zaczniesz, poinformować ludzi, na jaki prawnie uzasadniony interes się powołujesz (art. 13 ust. 1 lit. d), i respektować ich prawo sprzeciwu (art. 21). Przy marketingu bezpośrednim to prawo jest bezwzględne: gdy ktoś wniesie sprzeciw, przestajesz.

Prawnie uzasadniony interes nie jest łagodniejszą wersją zgody. EROD pisze, że nie należy go wybierać dlatego, że wydaje się mniej wymagający, a TSUE podkreśla, że podstawy prawne inne niż zgoda trzeba interpretować zawężająco.

Dlaczego nie zastępuje zgody na pliki cookie

Do plików cookie stosuje się dwa zestawy przepisów, które zadają różne pytania:

Art. 399 PKE (art. 5 ust. 3 dyrektywy ePrivacy) RODO, art. 6 ust. 1
Czego dotyczy Przechowywania informacji w urządzeniu lub dostępu do nich: pliki cookie, local storage, piksele, fingerprinting Przetwarzania danych osobowych
O co pyta Czy odwiedzający został poinformowany i wyraził zgodę, czy też jest to konieczne? Która z sześciu podstaw prawnych ma zastosowanie?
Prawnie uzasadniony interes? Nie. Jedyne wyjątki to przesłanie komunikatu i to, co konieczne do usługi, o którą prosi odwiedzający Tak, jako jedna z sześciu podstaw

Najpierw stosuje się przepis o cookies. W Polsce to art. 399 ustawy z 12 lipca 2024 r. Prawo komunikacji elektronicznej (PKE), który od 10 listopada 2024 r. zastąpił art. 173 Prawa telekomunikacyjnego i wdraża art. 5 ust. 3 dyrektywy ePrivacy. Przechowywanie informacji w urządzeniu odwiedzającego lub dostęp do nich wymaga uprzedniej informacji i zgody, a według art. 400 do tej zgody stosuje się RODO. Bez zgody wolno tylko to, co konieczne do przesłania komunikatu albo do świadczenia usługi, o którą prosi odwiedzający (art. 399 ust. 3). Wyjątku dla prawnie uzasadnionego interesu nie ma ani w dyrektywie, ani w PKE. Dlatego potrzebujesz banera cookie, nawet jeśli uważasz, że masz dobry powód, by śledzić. Szczegóły w poradniku Przepisy o plikach cookie w Polsce.

Potem RODO stosuje się do tego, co robisz z danymi. EROD wskazuje, że gdy używasz plików cookie lub innych technik śledzenia do celów marketingowych, zgoda będzie prawdopodobnie właściwą podstawą zarówno dla zapisania i odczytania ich, jak i dla dalszego przetwarzania, co zwykle wyklucza prawnie uzasadniony interes. W praktyce: skoro potrzebujesz zgody na plik cookie, śledzenie, które za nim stoi, też opierasz na zgodzie.

Przepis nie zależy od rodzaju pliku cookie. Własny czy zewnętrzny, zapisany przez skrypt czy przez serwer: liczy się cel. Więcej w poradniku Server-side tracking a zgoda na pliki cookie.

Co orzekł TSUE

Meta Platforms przeciwko Bundeskartellamt (C-252/21, 4 lipca 2023 r.). Meta powoływała się m.in. na prawnie uzasadniony interes przy reklamie spersonalizowanej opartej na danych zbieranych w Facebooku i poza nim. Trybunał przyjął, że marketing bezpośredni może być prawnie uzasadnionym interesem, ale orzekł, że użytkownicy nie mogą racjonalnie oczekiwać, że ich dane będą wykorzystywane do reklamy spersonalizowanej bez ich zgody, nawet gdy usługa jest bezpłatna. Ich interesy i prawa mają charakter nadrzędny wobec interesu Meta, więc prawnie uzasadniony interes nie może być podstawą. Trybunał zwrócił też uwagę na skalę przetwarzania: potencjalnie nieograniczone dane, które mogą wywołać u użytkowników poczucie, że ich życie prywatne jest stale monitorowane.

Koninklijke Nederlandse Lawn Tennisbond (C-621/22, 4 października 2024 r.). Holenderski związek tenisowy przekazał dane swoich członków, odpłatnie i bez ich zgody, dwóm sponsorom, sklepowi sportowemu i organizatorowi gier hazardowych, do celów marketingowych. Holenderski organ ochrony danych, który nałożył na związek karę, uważał, że prawnie uzasadnione mogą być tylko interesy określone w przepisach prawa, więc czysto komercyjny interes nie może nim być. Trybunał się z tym nie zgodził: interes nie musi być określony w ustawie, a interes komercyjny może być prawnie uzasadniony, o ile jest zgodny z prawem. Przetwarzanie musi jednak nadal być ściśle niezbędne, a Trybunał zauważył, że wcześniejsze poinformowanie członków i zapytanie, czy chcą, by ich dane zostały przekazane, mogłoby być mniej inwazyjną drogą. W teście równowagi duże znaczenie ma to, czego członkowie mogli racjonalnie oczekiwać, gdy wstępowali do związku.

Razem: interes komercyjny nie jest wykluczony, ale przy śledzeniu i reklamie targetowanej racjonalne oczekiwania osób, których dane dotyczą, zwykle przeważają, a zapytanie o zgodę jest mniej inwazyjną drogą.

Co mówi EROD

W Wytycznych 1/2024 w sprawie prawnie uzasadnionego interesu (wersja 1.0, przyjęta w październiku 2024 r. do konsultacji społecznych) Europejska Rada Ochrony Danych, w której zasiadają wszystkie unijne organy ochrony danych, w tym Prezes UODO, stosuje te wyroki:

  • Marketing bezpośredni może być prawnie uzasadnionym interesem (motyw 47), ale nie automatycznie. Nadal potrzebne są trzy warunki.
  • Gdy przepis o cookies wymaga zgody na pliki cookie lub inne śledzenie, zgoda będzie prawdopodobnie właściwą podstawą także dla dalszego przetwarzania.
  • Inwazyjne profilowanie i śledzenie w celach marketingowych, na przykład śledzenie ludzi na różnych stronach, urządzeniach lub w różnych usługach, prawie nigdy nie przejdzie testu równowagi.
  • Mniej inwazyjny marketing, taki jak wysyłanie tego samego katalogu dotychczasowym klientom, łatwiej uzasadnić.

Do czego prawnie uzasadniony interes się nadaje

Prawnie uzasadniony interes jest solidną podstawą dla przetwarzania, które nie wymaga zgody na gruncie przepisu o cookies albo w ogóle nie dotyka urządzenia odwiedzającego. Na przykład:

  • Bezpieczeństwo i zapobieganie oszustwom. Wymieniają je motywy 47 i 49 RODO. Pomyśl o wykrywaniu botów, ograniczaniu liczby zapytań czy logach bezpieczeństwa na serwerze, o ile przetwarzasz tylko to, co ściśle niezbędne.
  • Niezbędne pliki cookie. Plik cookie sesji, koszyk czy load balancer nie wymagają zgody. Przetwarzanie z nimi związane opiera się na umowie z odwiedzającym albo na prawnie uzasadnionym interesie.
  • Zapamiętanie wyboru w banerze cookie. Zapisanie samego wyboru jest konieczne, żeby go uszanować.

Czego na tej liście brakuje: analityki. W niektórych krajach UE analityka, która daje wyłącznie anonimowe statystyki dla twojej własnej strony, jest pod ścisłymi warunkami zwolniona ze zgody. Polska ustawa takiego zwolnienia nie przewiduje: art. 399 ust. 3 PKE obejmuje tylko to, co konieczne do przesłania komunikatu lub do usługi, o którą prosi odwiedzający. Statystyki odwiedzin wymagają więc zgody, niezależnie od tego, na jakiej podstawie z RODO opierasz dalsze przetwarzanie. Więcej w poradniku Google Analytics a RODO.

IAB TCF i przełączniki „prawnie uzasadniony interes”

Banery oparte na IAB Transparency & Consent Framework często pokazują drugą listę przełączników z napisem „prawnie uzasadniony interes”, domyślnie włączonych. Obejmują przetwarzanie, które według dostawców reklamowych nie wymaga zgody.

Zasady TCF (TCF Policies) ograniczają, czego mogą dotyczyć te przełączniki. Przechowywanie informacji w urządzeniu lub dostęp do nich (cel 1) oraz tworzenie lub wykorzystywanie profili do spersonalizowanych reklam lub treści (cele 3–6) mogą opierać się wyłącznie na zgodzie. Dla celów takich jak pomiar skuteczności reklam, statystyki odbiorców czy wybór reklam na podstawie ograniczonych danych dostawcy mogą wybrać prawnie uzasadniony interes; odwiedzający może wnieść sprzeciw, a twój baner musi mu to umożliwić.

Do wszystkiego, co odczytuje urządzenie odwiedzającego, sam TCF wymaga więc zgody. Za to, czy prawnie uzasadniony interes dostawcy rzeczywiście spełnia trzy warunki, odpowiada dostawca, a także ty jako wydawca. W marcu 2024 r. TSUE orzekł, że ciąg TC (TC string) może być danymi osobowymi, a IAB Europe może być w odniesieniu do niego współadministratorem. Więcej w poradniku IAB TCF: kto go potrzebuje?

Najczęstsze błędy

  • „Mamy prawnie uzasadniony interes, więc bez banera.” Prawnie uzasadniony interes odpowiada na pytanie z RODO. Art. 399 PKE nadal wymaga zgody na każdy plik cookie lub tracker, który nie jest niezbędny.
  • Przejście na prawnie uzasadniony interes po odmowie. Jeśli odwiedzający odrzuci marketing, nie możesz dalej go śledzić na innej podstawie prawnej. Zmiana podstawy po fakcie podważa też zgodę, o którą prosiłeś.
  • Domyślnie włączone przełączniki „prawnie uzasadniony interes” dla śledzenia. Domyślnie zaznaczone pola nie są zgodą (Planet49, C-673/17), a profilowanie do reklam nie może według TCF działać na prawnie uzasadnionym interesie.
  • Brak udokumentowanej oceny. Bez pisemnej trzystopniowej oceny nie wykażesz, że prawnie uzasadniony interes ma zastosowanie.
  • Brak informacji o interesie. Twoja polityka prywatności musi podawać prawnie uzasadniony interes dla każdego celu i wyjaśniać prawo sprzeciwu. Zobacz wzór polityki prywatności.

Co mówią UODO i UKE

Nie znaleźliśmy stanowiska Prezesa UODO ani Prezesa UKE dotyczącego właśnie prawnie uzasadnionego interesu przy plikach cookie. W Biuletynie UODO nr 03/2025 (marzec 2025 r.) ukazał się artykuł o plikach cookie, który, powołując się na wytyczne EROD, mówi o zgodzie, a nie o innych podstawach: zgoda na pliki cookie musi być dobrowolna, świadoma, jednoznaczna i wyrażona aktywnym działaniem, domyślnie zaznaczone pola nie są ważną zgodą, a zgodę musi dać się wycofać równie łatwo, jak się ją wyraziło. Biuletyn zaznacza, że nie każdy opublikowany w nim artykuł jest oficjalnym stanowiskiem organu.

Kto czego pilnuje: Prezes UKE egzekwuje art. 399 PKE, w tym brak wymaganej zgody, a Prezes UODO przestrzeganie RODO, w tym wybór podstawy prawnej dla przetwarzania danych z plików cookie. Szczegóły i wysokość kar w poradnikach Przepisy o plikach cookie w Polsce i Kary za pliki cookie.

Źródła

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest prawnie uzasadniony interes w RODO?

To jedna z sześciu podstaw prawnych z art. 6 ust. 1 RODO. Możesz przetwarzać dane osobowe bez zgody, jeśli łącznie spełnione są trzy warunki: realizujesz prawnie uzasadniony interes, przetwarzanie jest do niego niezbędne, a interesy i prawa osób, których dane dotyczą, nie mają charakteru nadrzędnego. Ocenę musisz przeprowadzić i udokumentować, zanim zaczniesz, a ludziom musisz powiedzieć, na jaki interes się powołujesz.

Czy mogę zapisywać pliki cookie na podstawie prawnie uzasadnionego interesu?

Nie te, które wymagają zgody. Art. 399 Prawa komunikacji elektronicznej, który wdraża art. 5 ust. 3 dyrektywy ePrivacy, pozwala zapisywać lub odczytywać informacje w urządzeniu odwiedzającego tylko po poinformowaniu go i za jego zgodą, chyba że jest to konieczne do przesłania komunikatu albo do usługi, o którą prosi. Prawnie uzasadniony interes z RODO nie jest wyjątkiem od tego przepisu. Na niezbędne pliki cookie zgoda nie jest potrzebna, a przetwarzanie z nimi związane może opierać się na prawnie uzasadnionym interesie albo na umowie.

Czy Google Analytics może działać na podstawie prawnie uzasadnionego interesu?

Nie w Polsce. Google Analytics zapisuje i odczytuje pliki cookie i wysyła dane do Google, a na to art. 399 PKE wymaga zgody. W niektórych krajach UE istnieje wąskie zwolnienie dla analityki, ale polska ustawa takiego zwolnienia nie przewiduje. Google Analytics ładuj więc dopiero po zgodzie.

Czy reklama spersonalizowana to prawnie uzasadniony interes?

Marketing bezpośredni może być prawnie uzasadnionym interesem, ale to dopiero pierwszy z trzech warunków. W sprawie Meta z 2023 r. TSUE orzekł, że użytkownicy nie mogą racjonalnie oczekiwać, że ich dane będą wykorzystywane do reklamy spersonalizowanej bez ich zgody. EROD dodaje, że śledzenie ludzi na różnych stronach internetowych w celach marketingowych prawie nigdy nie przejdzie testu równowagi.

Czy interes komercyjny może być prawnie uzasadnionym interesem?

Tak. W sprawie KNLTB z października 2024 r. TSUE orzekł, że czysto komercyjny interes może być prawnie uzasadniony, o ile jest zgodny z prawem. To jeszcze nie czyni przetwarzania zgodnym z prawem: musi ono być ściśle niezbędne i przejść test równowagi. Trybunał wskazał, że zwykłe zapytanie ludzi z wyprzedzeniem może być mniej inwazyjną drogą.

Co oznacza „prawnie uzasadniony interes” w banerze cookie albo w IAB TCF?

Niektóre banery, głównie te korzystające z IAB TCF, pokazują osobne przełączniki „prawnie uzasadniony interes”, domyślnie włączone. Dotyczą przetwarzania, które według dostawców nie wymaga zgody. Zgodnie z zasadami TCF przechowywanie informacji w urządzeniu i dostęp do nich oraz tworzenie lub wykorzystywanie profili do spersonalizowanych reklam lub treści zawsze wymagają zgody. Wobec reszty odwiedzający może wnieść sprzeciw, a twój baner musi mu to umożliwić.

Ten poradnik to ogólna informacja, a nie porada prawna. Regularnie go sprawdzamy, ale przepisy i wytyczne się zmieniają. Nie masz pewności co do swojej sytuacji? Zapytaj prawnika.

Pierwsze 7 dni całkowicie za darmo

Załóż bezpłatne konto i sprawdź, czy Cookie Confirm do ciebie pasuje. Działa w 5 minut.

  • Bez karty kredytowej
  • Potem 7,95 € miesięcznie
  • Instalacja plug & play
Rozpocznij bezpłatny okres próbny

5,0/5 5 000+ stron

Pierwsze 7 dni całkowicie za darmo

Bez karty kredytowej

Wypróbuj za darmo